کد خبر:5798
تاریخ انتشار:۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۳

مسجد سنگی داراب و استهبان نشانه مشترکات فرهنگی دو شهرستان

آنچه امروز تحت‌ عنوان مسجد سنگی ایج، شناخته می‌شود، در واقع آتشگاهی بوده از زمان ساسانیان که در دوره‌ی حاکمیت ملوک شبانکاره، به مسجد تبدیل شده است.

جلیل سلمان - بدون تردید استان فارس را باید مهد علم، ادب و تمدن ایران زمین دانست، سرزمینی که از دیرباز محل اتصال اقوام و ملل مختلف در جهان بوده است.

وجود آثار تاریخی مطرح و فرهنگ غنی مردمان این سرزمین همواره پیوند دهنده فرهنگ های مختلفی است که دارای هیچ زبان مشترکی بجز تاریخ نیستند.

از این رو هرگاه تعامل، اتصال و ارتباط میان ملل مختلف بواسطه بروز برخی موارد میسر نباشد، تاریخ بعنوان زبانی مشترک، تسهیل کننده روابط فی مابین آنها خواهد بود.

برای حصول به این موضوع می بایست کلیه عناصر مشترک موجود را شناسایی نمود تا با یاری گرفتن از آنها امکان تقویت این زبان مشترک تحقق یابد.

وجود مشترکات فرهنگی و تاریخی فراوان میان شهرهای مختلف استان فارس ما را بر آن داشت تا در اولین قدم ضمن معرفی دو اثر تاریخی فاخر از دو شهرستان داراب(مسجد سنگی داراب) و استهبان(مسجد سنگی ایج) زمینه اتصال بیشتر آنها را فراهم نماییم.با این امید که مسئولین مرتبط با دپارتمان تاریخ در شهرستان داراب نیز همت نموده و ضمن شناسایی آثاری از این دست نسبت به معرفی آنها با هدف نزدیک نمودن مردم شهرهای مختلف استان فارس از دریچه تاریخ اقدام نمایند.

مسجد سنگی داراب با قدمتی کهن و تاریخی همواره مورد تحقیق، بررسی و واکاوی مکتشفین، محققین، اندیشمندان و سیاحان مختلفی از سراسر جهان قرار گرفته و گمانه زنی های متعددی در مورد قدمت این اثر باستانی بی بدیل انجام شده است.

در طول سالیان گذشته این اثر شگفت انگیز آنقدر مورد بحث قرار گرفته است که به درستی نمی توان تعداد مقالات داخلی و خارجی منتشر شده در مورد آنرا اعلام نمود اما آنچه که مسلم است این اثر باستانی بی نظیر همواره موجب شگفتی محققین مختلف از سراسر جهان شده است تا جائیکه دارای جایگاهی خاص و ویژه نزد اهالی تاریخ می باشد.

در کتابهای منتشر شده در داخل و خارج کشور هر کجا از دارابگرد و شهر داراب نامی به میان آمده قطعاً به نام مسجد سنگی داراب نیز اشاره شده است.

بنا به گزارش همشهری آنلاین، این مسجد تنها بنای مذهبی ایران است که در 3 دوره مهر پرستی ، زرتشتی و اسلامی کاربری مذهبی داشته است.مسجد 2 هزار و 600 ساله سنگی داراب در 5 کیلومتری مرکز شهرستان و در دامنه جنوبی کوه پهنا در دل صخره کوه کنده شده است.

محققان بر این عقیده اند که بنای اولیه مسجد سنگی داراب مربوط به دوران قبل از ساسانیان بوده و قدمت آن حداقل 2600 سال است.این مسجد ابتدا معبد مهرپرستان آریایی بوده ، در دوران ساسانی به آتشکده تبدیل و با نام آتشکده آذرخش مشهور می شود.

این بنا در دوره اتابکان فارس در سال 652 هجری قمری با ساختن محرابی در ضلع جنوبی به مسجد تبدیل و با نام مسجد سنگی داراب معرفی شده است.

بنا به نظر باستان شناسان و مورخین، نمونه این بنا در هیچ کجای جهان دیده نشده است.این بنا در 15 آذرماه 1314 به شماره 229 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و هم اکنون به عنوان بزرگترین اثر تاریخی دستکند کشور در آستانه ثبت جهانی است.

از سویی دیگر به گزارش ایسنا آنچه امروز تحت‌ عنوان مسجد سنگی ایج، شناخته می‌شود، در واقع آتشگاهی بوده از زمان ساسانیان که در دوره‌ی حاکمیت ملوک شبانکاره، به مسجد تبدیل شده است.

بنای مسجد سنگی ایج، که از آثار ارزشمند تاریخی شهرستان استهبان، در شرق شیراز، محسوب می‌شود، مشتمل بر فضایی با 2 متر عرض، 7 متر طول و 4 متر ارتفاع است.

در قرن پنجم هجری قمری، در دیواره‌ی جنوبی این بنا، محرابی ساخته و از آتشکده به مسجد تبدیل شده است و بقیه‌ی بنا مربوط به دوران ساسانیان است.به گزارش ایسنا، کتیبه‌ای به خط نسخ قرآنی، بر جداره‌ی محراب این بنا نقش بسته که ترجمه‌ی فارسی آن این عبارت است «به کوشش امیر دربان که سرزنش شده است سنه407» تاریخ مذکور مربوط به دوره‌ی دیلیمان(‌آل‌بویه) در فارس و زمان سلطنت سلطان‌الدوله دیلمی است.

ایوان سنگی مسجد، مشرف به یک چهار طاقی است که از سنگ و گچ بنا شده و در وسط آن حوض بزرگی است که آب چشمه از ضلع غربی چهار طاقی وارد و از گوشه شمال شرقی خارج می‌شود.مسجد سنگی ایج در مسیر شهر ایج به سمت استهبان و در دل کوهستان بنا شده است.

این اثر تاریخی ارزشمند در تنگه‌ای موسوم به «تنگ بدره» که در اصطلاح محلی «چهل برکه» نیز خوانده می‌شود، واقع شده و در این تنگه چشمه‌سار زیبایی در دل باغ‌های وسیع جاری است.مسجد سنگی و چهار طاقی ایج استهبانات به شماره 956 در تاریخ 5 دی‌ماه 1352 در فهرست آثار ملی جا گرفته است.

هر چند که گاهی مرزها فاصله ها را تعیین می کنند اما مردم شهرهای داراب و استهبان سالهاست که مراوداتشان نسبت به دیگر شهرهای همجوار در سایه تعاملات سازنده زبانزد است و امیدواریم که با تکیه بر فرهنگ غنی این دو شهرستان بتوان سایه ساری آرام برای شناسایی، تبیین و اتصال این نقاط مشترک فراهم نمود.

اخبار مرتبط

نظرات